Sri Krishna Children’s Hospital – Trusted Pediatric Care in Jammikunta
srikrishnahospitaljmkt@gmail.com
Konduri Complex,Jammikunta,TS.

పిల్లలలో మలబద్ధకం: లక్షణాలు, కారణాలు, చికిత్స

పిల్లల ఆరోగ్యంలో తల్లిదండ్రులు ఎదుర్కొనే అత్యంత సాధారణ జీర్ణకోశ సమస్యలలో ‘మలబద్ధకం’ (Constipation) ఒకటి. ఇది పిల్లలకు తీవ్రమైన అసౌకర్యాన్ని కలిగించడమే కాకుండా, సరైన సమయంలో చికిత్స అందించకపోతే దీర్ఘకాలిక ఆరోగ్య సమస్యలకు దారి తీయవచ్చు. ఒక తల్లిదండ్రిగా, పిల్లలలో మలబద్ధకం యొక్క లక్షణాలు, కారణాలు మరియు నిర్వహణ గురించి అర్థం చేసుకోవడం చాలా ముఖ్యం.

ఈ బ్లాగ్ పోస్ట్‌లో, పిల్లలలో మలబద్ధకాన్ని గుర్తించడానికి, చికిత్స చేయడానికి మరియు నివారించడానికి కొన్ని ముఖ్యమైన చిట్కాలు మరియు వ్యూహాల గురించి వివరంగా తెలుసుకుందాం.

పిల్లలలో మలబద్ధకం అంటే ఏమిటి?

మలం గట్టిగా మారడం, మలవిసర్జన చేయడానికి ఎక్కువగా ఒత్తిడి చేయాల్సి రావడం లేదా మలవిసర్జన తక్కువసార్లు జరగడం వంటి పరిస్థితిని మలబద్ధకం అంటారు. ప్రతి పిల్లవాడి మలవిసర్జన అలవాటు ఒకేలా ఉండదు. కానీ మలవిసర్జన సమయంలో నొప్పి, గట్టి మలం లేదా అసౌకర్యం ఉంటే బాలల వైద్యుడిని సంప్రదించడం మంచిది.

పిల్లలలో మలబద్ధకం లక్షణాలు (Symptoms)

పిల్లలలో మలబద్ధకం వివిధ రూపాల్లో కనిపిస్తుంది. తల్లిదండ్రులు ఈ క్రింది లక్షణాల పట్ల అప్రమత్తంగా ఉండాలి:

  • తక్కువ సార్లు వెళ్లడం: వారానికి మూడు సార్ల కంటే తక్కువ మలవిసర్జన చేయడం.

  • మలంలో మార్పు: గట్టిగా, పొడిగా ఉండి, విసర్జించడానికి కష్టంగా ఉండే మలం.

  • కడుపులో అసౌకర్యం: కడుపు నొప్పి, ఉబ్బరం లేదా పొట్ట నిండుగా ఉన్నట్లు అనిపించడం.

  • ప్రవర్తనలో మార్పులు: ఆకలి మందగించడం, చిరాకు పడటం లేదా మూడ్ మారడం.

  • ఇతర సంకేతాలు: బట్టలలో మలం లీకేజ్ అవ్వడం (Soiling) లేదా మలవిసర్జన సమయంలో ఎక్కువగా ముక్కడం (ఒత్తిడి చేయడం).

పిల్లలలో మలబద్ధకానికి గల కారణాలు (Causes)

పిల్లలలో మలబద్ధకం రావడానికి ప్రధానంగా నాలుగు రకాల కారణాలు ఉంటాయి:

  • ఆహార లోపాలు: పండ్లు, కూరగాయలు మరియు తృణధాన్యాలు వంటి పీచు పదార్థం (Fibre) ఉన్న ఆహారం తక్కువగా ఇవ్వడం, సరిపోయినంత నీరు తాగించకపోవడం, మరియు బేకరీ ఫుడ్స్, జంక్ ఫుడ్స్ ఎక్కువగా తినిపించడం.

  • ప్రవర్తనా కారకాలు: నొప్పి పుడుతుందనే భయంతో మలాన్ని లోపలే అదుపులో ఉంచుకోవడం (Withholding) లేదా ఆడుకునే తొందరలో మలవిసర్జనను నిర్లక్ష్యం చేయడం.

  • శరీర ధర్మ మార్పులు: జీర్ణ వ్యవస్థ ద్వారా మలం నెమ్మదిగా కదలడం లేదా పెల్విక్ ఫ్లోర్ స్నాయువులు బలహీనపడటం.

  • వైద్య కారణాలు: ఐరన్ సప్లిమెంట్స్ వంటి కొన్ని రకాల మందుల వాడకం, లేదా హైపోథైరాయిడిజం వంటి హార్మోన్ల సమస్యలు.

ప్రమాద కారకాలు

  • టాయిలెట్ ట్రైనింగ్ ఒత్తిడి: చిన్న పిల్లలకు టాయిలెట్ శిక్షణ ఇచ్చే సమయంలో పెట్టే ఒత్తిడి వల్ల వారు మలాన్ని ఆపుకోవడం అలవాటు చేసుకుంటారు.

  • మలం గట్టిపడిపోవడం (Faecal Impaction): మలద్వారంలో గట్టి మలం పేరుకుపోయి పూర్తిగా బ్లాక్ అయ్యే ప్రమాదం ఉంది.

  • మూత్రనాళ ఇన్ఫెక్షన్లు (UTIs): అవును, తీవ్రమైన మలబద్ధకం వల్ల మూత్రాశయంపై ఒత్తిడి పడి, పిల్లల్లో యూరిన్ ఇన్ఫెక్షన్లు వచ్చే అవకాశం పెరుగుతుంది.

  • రెక్టల్ ప్రోలాప్స్: చాలా అరుదైన మరియు తీవ్రమైన సందర్భాల్లో, ఎక్కువగా ముక్కడం వల్ల మలద్వారం కొద్దిగా బయటకు రావచ్చు.

వైద్యుడిని ఎప్పుడు కలవాలి?

⚠️ తల్లిదండ్రుల గమనికకు: కింది లక్షణాలు కనిపిస్తే వెంటనే పీడియాట్రిషన్‌ను సంప్రదించండి:

  • మీ బిడ్డకు 3 రోజుల కంటే ఎక్కువ కాలం మలవిసర్జన కాకపోతే.

  • మలబద్ధకంతో పాటు తీవ్రమైన కడుపు నొప్పి, వాంతులు లేదా జ్వరం ఉంటే.

  • మలంలో రక్తం కనిపిస్తే (Rectal Bleeding).

  • ఆహార మార్పులు చేసినప్పటికీ సమస్య అస్సలు తగ్గకపోతే.

ఇంట్లో పాటించాల్సిన చిట్కాలు

  • రోజూ తగినంత నీరు తాగించండి.
  • బొప్పాయి, జామ, నారింజ, యాపిల్ వంటి పండ్లు ఇవ్వండి.
  • ఆకుకూరలు, కూరగాయలు, పప్పుధాన్యాలు ఆహారంలో చేర్చండి.
  • రోజూ బయట ఆడుకునేలా ప్రోత్సహించండి.
  • భోజనం చేసిన 10–15 నిమిషాల తర్వాత టాయిలెట్‌కు కూర్చోబెట్టే అలవాటు చేయండి.
  • టాయిలెట్‌లో కూర్చున్నప్పుడు కాళ్ల కింద చిన్న స్టూల్ ఉంచితే మలవిసర్జన సులభంగా జరగవచ్చు.

నివారణ చర్యలు

  • క్రమబద్ధమైన రొటీన్: ప్రతిరోజూ ఉదయం లేదా సాయంత్రం ఒకే సమయానికి టాయిలెట్‌కు వెళ్లే అలవాటును (Toilet Routine) చిన్నప్పటి నుంచే నేర్పించండి.

  • శారీరక శ్రమ: పిల్లలు రోజంతా ఫోన్లు, టీవీలకు పరిమితం కాకుండా కనీసం గంట పాటు శారీరక ఆటలు ఆడేలా ప్రోత్సహించండి. ఇది జీర్ణక్రియను మెరుగుపరుస్తుంది.

తరచుగా అడిగే ప్రశ్నలు

1: ఒక పిల్లవాడు వారానికి ఎన్నిసార్లు మలవిసర్జన చేయాలి?

జవాబు: సాధారణంగా పిల్లలు వారానికి కనీసం 3 సార్లయినా సుఖంగా మలవిసర్జన చేయాలి. అంతకంటే తక్కువగా వెళ్తున్నా, లేదా వెళ్లేటప్పుడు ఏడుస్తున్నా అది మలబద్ధకంగా భావించాలి.

2: కేవలం ఆహార మార్పుల ద్వారానే మలబద్ధకాన్ని పూర్తిగా నయం చేయవచ్చా?

జవాబు: ప్రారంభ దశలో ఉన్న మలబద్ధకానికి ఆహార మార్పులు, మంచి నీరు తాగించడం సరిపోతుంది. కానీ సమస్య దీర్ఘకాలికంగా మారితే మాత్రం పీడియాట్రిషన్ సలహా మేరకు కొన్ని రోజులు ‘లక్సేటివ్స్’ (మలం సాఫీగా అయ్యే మందులు) వాడాల్సి ఉంటుంది.

3. పిల్లలకు లక్సేటివ్స్ ఇవ్వవచ్చా?

వైద్యుల సూచన లేకుండా ఎలాంటి మలబద్ధకం మందులు ఇవ్వకూడదు.

ముగింపు

పిల్లలలో మలబద్ధకం సాధారణమైన సమస్య అయినప్పటికీ నిర్లక్ష్యం చేయకూడదు. సరైన ఆహారం, తగినంత నీరు, క్రమబద్ధమైన టాయిలెట్ అలవాట్లు మరియు అవసరమైనప్పుడు వైద్య చికిత్స ద్వారా ఈ సమస్యను సమర్థవంతంగా నియంత్రించవచ్చు.

డా. ప్రవీణ్

పిల్లల వైద్య నిపుణులు | జమ్మికుంట

మీ బిడ్డకు తరచుగా మలబద్ధకం, కడుపు నొప్పి, గట్టి మలం లేదా మలవిసర్జనలో ఇబ్బంది ఉంటే ఆలస్యం చేయకుండా డా. ప్రవీణ్ గారిని సంప్రదించండి. సరైన సమయంలో వైద్య సలహా మరియు చికిత్స పొందడం ద్వారా మీ బిడ్డ జీర్ణ ఆరోగ్యాన్ని కాపాడుకోవచ్చు.

Dr. G. Praveen

M.B.B.S, M.D. (Pediatrics)